KOORDYNATORZY PROJEKTU:

mgr inż. Krzysztof Indyk

mgr Ewa Szwarczyk (pedagog)

Co to jest Szkoła Promująca Zdrowie?

Szkoła Promująca Zdrowie jest to siedlisko, w którym członkowie społeczności szkolnej - pracownicy i uczniowie: podejmują starania, aby poprawić swoje samopoczucie i zdrowie, uczą się jak zdrowiej żyć i jak tworzyć zdrowe środowisko, zachęcają ludzi, zwłaszcza rodziców do podjęcia podobnych starań.


Jakie są główne cechy Szkoły Promującej Zdrowie?

1.Edukacja zdrowotna jako ważny element programu nauczania szkoły.

2.Etos zdrowia w szkole.

3.Współdziałanie z rodzicami i społecznością lokalną.

Jakie są cele Szkoły Promującej Zdrowie?:

Nadrzędnym celem SZPZ jest zdrowy styl życia społeczności szkolnej i lokalnej.

Aby to osiągnąć społeczność szkolna powinna starać się m.in.: 

Szkołę promującą zdrowie tworzą lub współuczestniczą w jej tworzeniu:

- uczniowie;

-nauczyciele;

-rodzice;

- inni pracownicy szkoły;

- inne osoby ze społeczności lokalnej.

 O PROMOCJI ZDROWIA

Koncepcja szkoły promującej zdrowie narodziła się w Europie w połowie lat 80 dwudziestego wieku. W 1991 r. Światowa Organizacja Zdrowia zaproponowała Polsce, Czechosłowacji i Węgrom realizację projektu: „Szkoła promująca zdrowie”. W 1992 r. utworzona została Europejska Sieć Szkół Promujących Zdrowie. Polska przystąpiła do niej i tak stopniowo w całym kraju szerzona była idea szkół promujących zdrowie. Ruch szkół promujących zdrowie rozwija się w Europie i obejmuje obecnie 45 krajów stowarzyszonych w Europejskiej Sieci Szkół Promujących Zdrowie, którym wspólnie patronuje Światowa Organizacja Zdrowia, Rada Europy i  Komisja Europejska.

W naszej szkole wolno, a nawet trzeba być samodzielnym, otwartym, odpowiedzialnym, ciekawym świata, krytycznym, prawym i tolerancyjnym.

Podstawą dobrego samopoczucia we wszystkich sytuacjach życiowych jest świadome podejście do zdrowia, jako wartości bezcennej.  

Dzięki idei SzPZ wciąż uczymy się:

Tworzenie SzPZ jest długotrwałym, w zasadzie niekończącym się procesem, gdyż w miejsce problemów rozwiązanych przez społeczność szkolną pojawiają się nowe, wymagające podejmowania kolejnych działań.

Nasze pierwsze nieśmiałe kroki na drodze do promocji zdrowia przerodziły się w działania zdecydowane, konsekwentne, pełne optymizmu i wytrwałości, nacechowane holistycznym podejściem do zdrowia 

 

Cel nadrzędny, jakim kierowaliśmy się od samego początku naszej pracy to:

„Przekonanie członków społeczności szkolnej i lokalnej, że warto inwestować we własne zdrowie, pomnażać je i traktować jako lokatę na przyszłość”.

Jak pracujemy

Zadania, których się podejmujemy wynikają z wnikliwej diagnozy środowiska szkolnego.

Historia

1986 - Międzynarodowe Sympozjum "Szkoła promująca zdrowie" w Peebles w Szkocji.

1989 - Raport "Zdrowa szkoła" opracowany przez WHO – Szkocką Grupę Edukacji Zdrowotnej; jego polska wersja ukazała się w 1990r. – Nowa Ustawa o systemie oświaty z 7.09.l991r. podkreśla, że system oświaty zapewnia utrzymanie prozdrowotnych warunków życia, pracy ucznia i nauczyciela w szkole i placówce.

1991- Rozpoczęcie z inicjatywy WHO projektu Szkoła Promująca Zdrowie w Polsce, Czechosłowacji i na Węgrzech. Utworzono Polski Zespół do spraw projektu SPZ zlokalizowany w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie. Krajowym koordynatorem została prof. Barbara Woynarowska. 30.12.1991r. Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej podpisały porozumienie w celu realizacji projektu.

1992- Tworzenie Europejskiej Sieci Szkół Promujących Zdrowie. W wyniku porozumienia między WHO, Radą Europy i EWG Polska jako jeden z pierwszych siedmiu krajów włączyła się do tej sieci we wrześniu 1992r.

2000 - Utworzenie Rzeszowskiej Sieci SPZ.

2000 - Utworzenie Krośnieńskiej Sieci SPZ.

W roku szkolnym 2006/2007 nasza szkoła podjęła decyzję o przystąpieniu do projektu SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE.   

- Po odbyciu tzw. okresu kandydackiego i spełnieniu wszystkich warunków, 6 lutego 2008r. otrzymaliśmy CERTYFIKAT REGIONALNY i zaszczytny tytuł: „Szkoła Promująca Zdrowie”.

 Byliśmy wtedy jedyną szkolą ponadgimnazjalna w Sanoku  posiadającą tytuł SzPZ.

-  20 września 2011r.  otrzymaliśmy CERTYFIKAT przyjęcia do WOJEWÓDZKIEJ SIECI SZKÓŁ PROMUJACYCH ZDROWIE W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACIM.

- obecnie odbywamy staż i  ubiegamy się o CERTYFIKAT KRAJOWY SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE.

 


Zadania roczne  rok 2008/2009 i harmonogram ich realizacji:

 

L p.

Zadanie

Termin

Adresaci

Osoba

odpowiedzialna

1.

Włączenie Programu SzPZ do Szkolnego programu profilaktyki

Ø  Powołanie zespołu do realizacji zadań,

 

Wrzesień 2008 .

Nauczyciele

 

Dyrekcja szkoły

2.

Zachęcanie rodziców, członków społeczności lokalnej do udziału w życiu szkoły

Ø  Zachęcanie rodziców do wyrażania opinii w sprawach programu i organizacji edukacji ich dzieci

Ø  Usprawnienie przepływu informacji między szkołą
a rodzicami

 

Na bieżąco

Rodzice

 

Dyrekcja szkoły

Pedagog szkolny

Wychowawcy

3

 

Stała współpraca z higienistką szkolną

Na bieżąco

Społeczność szkolna

Koordynator

4.

Wycieczka do pijalni wód w Iwoniczu Zdroju
i Romanowie

Wrzesień 2008

Uczniowie

 

Koordynator

5

Konkurs na logo Szkoły Promującej Zdrowie

Wrzesień 2009

Uczniowie naszej szkoły

 

Opiekun Samorządu Koordynator

6

Przygotowanie scenariusza godziny wychowawczej  z zakresu zdrowego odżywiania „ Zdrowe żywienie”

Październik 2009

Nauczyciele

Pedagog szkolny koordynator przewodniczący Szkolnego Zespołu Wychowawczego

7

Opracowanie procedur współpracy z rodzicami w ramach Szkolnego Programu Profilaktyki

Październik 2008

Rodzice , wychowawcy

i nauczyciele

Pedagog szkolny Koordynator, Przewodniczący Szkolnego Zespołu Wychowawczego

L p.

Zadanie

Termin

Adresaci

Osoba

odpowiedzialna

8.

Konkurs – „ Wokół warzyw i owoców”

Listopad 2009

Uczniowie klas pierwszych Liceum Ogólnokształcącego, Technikum Ekonomicznego

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych

9

Edukacja żywieniowa. Wpajanie dobrych  nawyków żywieniowych uczniom klas 1-3 w SP

 

Listopad 2009

SP nr 2 w Sanoku

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych Pedagog szkolny

10.

„Anoreksja i bulimia” Omówienie typów zaburzeń odżywiania się. Poznanie sposobów wystrzegania się tych chorób- prezentacja multimedialna

Listopad/

Grudzień

Uczniowie LO

i Technikum Ekonomicznego SP4 i Gimnazjum nr 4

biolog, wychowawcy klas

koordynator

11

Zorganizowanie szkolenia dla koordynatorów programu Trzymaj formę z gimnazjów i szkół podstawowych w ramach współpracy z Inspekcją Sanitarną

Listopad 2008

Koordynatorzy programu 
w szkołach

Koordynator

12

Pokaz potraw regionalnych

Grudzień 2008

Uczniowie, nauczyciele pracownicy szkoły konsumenci

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych

13

Prowadzenie linka na stronie internetowej szkoły poświęconego SZPZ

Na bieżąco

Środowisko lokalne uczniowie

Nauczyciel odpowiedzialny za prowadzenie strony szkolnej wspólnie

z nauczycielami przedmiotów gastronomicznych

14

 Przygotowanie gazetek tematycznych

Na bieżąco

Uczniowie nauczyciele rodzice

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych bibliotekarz, higienistka

15

 

Ankieta dotycząca zwyczajów żywieniowych młodzieży w wieku 17- 19 lat metoda historii żywienia

 

Styczeń 2009

Młodzież

terenów bieszczadzkich uczniowie TE, ZSZ, TH, TG

 

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych wychowawcy klas  koordynator

L p.

Zadanie

Termin

Adresaci

Osoba

odpowiedzialna

16

Zorganizowanie  „Tygodnia zdrowego stylu życia”

Luty 2009

Uczniowie nauczyciele

i pracownicy szkoły

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych przy współpracy

z Inspekcja Sanitarna

17

 

Organizacja zajęć warsztatowych promujących zdrowe odżywianie dla Wolontariatu

 

Marzec 2009

 

środowisko lokalne, uczniowie szkoły, uczniowie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej

 

Dyrekcja

18

 

Konkurs z języka niemieckiego z zakresu leksyki słów dotyczących zdrowego żywienia

Marzec 2009

Uczniowie klas z drugich

i trzecich LO, technikum Ekonomicznego

i Technikum Logistycznego

Nauczyciele języka niemieckiego

19

 Powiatowa i Wojewódzka Olimpiada Promocji Zdrowia

Marzec 2009

Młodzież klas gastronomicznych i hotelarskich

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych Opiekun Szkolnego Koła PCK

22

Przygotowanie potraw promujących racjonalne żywienie dla konsumentów stołówki szkolnej                   

Kwiecień  2009

Konsumenci stołówki szkolnej

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych, higienistka, pedagog szkolny

21

Ewaluacja- opracowanie i przedstawienie wyników badań ankietowych dla nauczyciel w formie pisemnej i elektronicznej

Kwiecień 2009

Społeczność szkolna

Zespół zadaniowy

 

 

Zadania roczne 2009/2010  i harmonogram ich realizacji:

 

L p.

Zadanie

Termin

Adresaci

Osoba

odpowiedzialna

1.

Ø  Ustalenie planu pracy Zespołu do realizacji zadań SzPZ

Wrzesień 2009 .

Nauczyciele

Koordynator

2.

Zachęcanie rodziców, członków społeczności lokalnej do udziału w życiu szkoły

Ø  Zachęcanie rodziców do wyrażania opinii w sprawach programu i organizacji edukacji ich dzieci

Ø  Usprawnienie przepływu informacji między szkołą a rodzicami

Na bieżąco

Rodzice

Pedagog szkolny

Dyrekcja szkoły

Wychowawcy

3

 

Stała współpraca z higienistką szkolną i Inspekcja Sanitarną

Na bieżąco

Społeczność szkolna

Koordynator

4.

Wycieczka do pijalni wód w Iwoniczu Zdroju i Romanowie

Wrzesień 2009

 Uczniowie klas pierwszych

Koordynator

5.

Zorganizowanie  „Dnia bez Papierosa” przy współudziale Inspekcji Sanitarnej w Sanoku 

 

 

 

 

Listopad 2009

Uczniowie nauczyciele

i pracownicy szkoły , konsumenci stołówki szkolnej

Koordynator Pedagog szkolny Nauczyciele Biologii

6

Konkurs – „ Warzywa i owoce wokół nas”

Listopad 2009

Uczniowie klas pierwszych Liceum Ogólnokształcącego, Technikum Ekonomicznego

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych Opiekun samorządu

7

Organizacja zajęć warsztatowych promujących zdrowe odżywianie dla Wolontariatu i Uniwersytetu Trzeciego Wieku

Listopad 2009

 

środowisko lokalne, uczniowie szkoły, uczniowie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej słuchaczki Uniwersytetu Trzeciego Wieku

Dyrekcja

L p.

Zadanie

Termin

Adresaci

Osoba

odpowiedzialna

8

Zorganizowanie szkolenia dla koordynatorów programu Trzymaj formę z gimnazjów i szkół podstawowych w ramach współpracy z Inspekcją Sanitarną

Listopad 2009

Koordynatorzy programu 
w szkołach

Koordynator

Pedagog

9.

„Anoreksja i bulimia” Omówienie typów zaburzeń odżywiania się. Poznanie sposobów wystrzegania się tych chorób- prezentacja multimedialna

Listopad/

Grudzień

Uczniowie LO

i Technikum Ekonomicznego SP4 i Gimnazjum pedagodzy szkół z terenu Sanoka

biolog,

koordynator

pedagog szkolny

10.

Międzyszkolny konkurs wiedzy o HIV i AIDS połączony z edukacja żywieniową

Grudzień 2010

Uczniowie szkół ponadgimnazjalnych z terenu miasta Sanoka

Koordynator nauczyciele biologii, bibliotekarka higienistka, pedagog szkolny

11

Pokaz umiejętności zawodowych dla Gimnazjum

w Strachocinie

Luty 2010

Uczniowie i nauczyciele Zespołu Szkół w Strachocinie

 

 

Uczniowie klas 2 Technikum Żywienia i Gospodarstwa Domowego

12.

Konkurs z języka niemieckiego z zakresu leksyki słów dotyczących zdrowego żywienia i aktywności fizycznej

 

Marzec 2010

Uczniowie klas  drugich

i trzecich LO, technikum Ekonomicznego

 i Technikum Logistycznego

Nauczyciele języka niemieckiego

13

Spotkanie z grupa uczniów słowackich połączone z poganką o właściwych nawykach żywieniowych i ich wpływie na osiągnięcia uczniów

Marzec 2010

Uczniowie klas trzecich Technikum  Słowacy
z Akademi Hotelowej
w Humennem

Pedagog nauczyciele języka niemieckiego i angielskiego nauczyciele przedmiotów gastronomicznych  nauczyciele w-f

14

Pierogi inaczej- konkurs

Luty 2010

Uczniowie , nauczyciele , pracownicy szkoły, konsumenci stołówki

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych Opiekun samorządu

15

 Powiatowa i Wojewódzka Olimpiada Promocji Zdrowia

Marzec 2010

Młodzież klas gastronomicznych

i hotelarskich

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych Opiekun Szkolnego Koła PCK

L p.

Zadanie

Termin

Adresaci

Osoba

odpowiedzialna

16

Wycieczki i spotkania integracyjne połączone z edukacja żywieniową

Cały rok szkolny

Uczniowie naszej szkoły

Koordynator

Wychowawcy

Przewodniczący szkolnego zespołu Wychowawczego

17.

Prowadzenie linka na stronie internetowej szkoły poświęconego SZPZ

Na bieżąco

Środowisko lokalne uczniowie

Nauczyciel odpowiedzialny za prowadzenie strony szkolnej wspólnie

z nauczycielami przedmiotów gastronomicznych uczniowie klas trzecich zawodowych

18.

 Przygotowanie gazetek tematycznych

Na bieżąco

Uczniowie nauczyciele rodzice konsumenci stołówki szkolnej

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych bibliotekarz, higienistka nauczyciele biologii i języka polskiego

.19

Pomiar ciśnienia i obliczenie BMI wykonane w klasach pierwszych i czwartych – wpływ aktywności fizycznej i zdrowego żywienia na ciśnienie i BMI

Kwiecień 2010

Uczniowie

Nauczyciele wychowania fizycznego koordynator higienistka szkolna

20

Edukacja żywieniowa. Wpajanie dobrych  nawyków żywieniowych uczniom klas 1-3 w SP- zajęcia warsztatowe ( nauka robienia koktajli owocowych, sałatek i szaszłyków owocowych)

 

Kwiecień 2010

SP nr 2 w Sanoku ( uczniowie klas 1-3, pracownicy szkoły , nauczyciele i rodzice)

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych Pedagog

21

Ewaluacja- opracowanie i przedstawienie sprawozdania z pracy w roku szkolnym 2009/2010

Kwiecień 2010

Społeczność szkolna

Zespół zadaniowy

 

 

Wszystkie przedstawione zadania na rok szkolny 2009/2010 zostały zrealizowane

 

 

Zadania roczne 2010/2011  i harmonogram ich realizacji:

L p.

Zadanie

Termin

Adresaci

Osoba

odpowiedzialna

1.

Ø  Ustalenie planu pracy Zespołu do realizacji zadań SzPZ

Wrzesień 2010.

Nauczyciele

Koordynator

2.

Zachęcanie rodziców, członków społeczności lokalnej do udziału w życiu szkoły

Ø  Zachęcanie rodziców do wyrażania opinii w sprawach programu i organizacji edukacji ich dzieci

Ø  Usprawnienie przepływu informacji między szkołą

a rodzicami

Na bieżąco

Rodzice

Pedagog szkolny

Dyrekcja szkoły

Wychowawcy

3

Spotkanie higienistek szkolnych, pielęgniarek

i młodzieży klas IV z lekarzem dotyczące HPV- połączone z edukacja żywieniową

Wrzesień 2010

Młodzież klas IV , nauczyciele higienistki pielęgniarki

Inspekcja Sanitarna

Pedagog Koordynator

4

 

Przygotowanie przez młodzież na lekcjach j. angielskiego i j, niemieckiego folderu ze zdrowymi sałatkami
i napojami

 

Wrzesień 2010

Społeczność szkolna

Koordynator

Nauczyciele j. niemieckiego
i angielskiego

5.

Wycieczka do pijalni wód w Iwoniczu Zdroju

i Rymanowie

Wrzesień 2010

 Uczniowie klas pierwszych

Koordynator

6

 

Stała współpraca z higienistką szkolną i Inspekcja Sanitarną

 

Na bieżąco

Cała społeczność szkolna

 

Koordynator

 Pedagog

7

Konkurs dla Gimnazjalistów Jedz kolorowo żyj zdrowo połączony z pokazem umiejętności zawodowych

 

Październik 2011

Gimnazjaliści z Sanoka i okolic

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych  Koordynator nauczyciele biorący udział w promocji szkoły

L p.

Zadanie

Termin

Adresaci

Osoba

odpowiedzialna

8

 Zorganizowanie szkolenia dla koordynatorów programu Trzymaj formę z gimnazjów i szkół podstawowych w ramach współpracy z Inspekcją Sanitarną

Listopad 2010

Koordynatorzy programu 
w szkołach

Koordynator

Pedagog

9

Organizacja zajęć warsztatowych promujących zdrowe odżywianie dla Wolontariatu i Uniwersytetu Trzeciego Wieku

Listopad 2010

 

Środowisko lokalne, uczniowie szkoły, uczniowie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej słuchaczki Uniwersytetu Trzeciego Wieku

 

Dyrekcja

10

 

Wycieczki i spotkania integracyjne połączone z edukacja żywieniową

 

 

Cały rok szkolny

Uczniowie naszej szkoły

Koordynator

Wychowawcy

Przewodniczący szkolnego zespołu Wychowawczego

11.

Prowadzenie linka na stronie internetowej szkoły poświęconego SZPZ

Na

bieżąco

Środowisko lokalne uczniowie

Nauczyciel odpowiedzialny za prowadzenie strony szkolnej wspólnie

z nauczycielami przedmiotów gastronomicznych uczniowie klas trzecich zawodowych

12

Przygotowanie gazetek tematycznych związanych z promocja zdrowego stylu życia i właściwymi nawykami żywieniowymi

Na bieżąco

Uczniowie nauczyciele rodzice konsumenci stołówki szkolnej

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych bibliotekarz, higienistka nauczyciele biologii i języka polskiego

13.

Pokaz umiejętności zawodowych dla Gimnazjów 

podczas promocji szkoły połączony z edukacja żywieniową

 

Luty 2010

 

Uczniowie, rodzice 
i nauczyciele gimnazjów odwiedzanych podczas promocji szkoły

 

Uczniowie klas 3 Technikum Żywienia i Gospodarstwa Domowego

 

L p.

Zadanie

Termin

Adresaci

Osoba

odpowiedzialna

14.

 

Promocja zdrowego stylu życia w Młodzieżowym Domu Kultury

Marzec 2011

Młodzież z gimnazjum nr 2 , nauczyciele, , uczniowie odwiedzający MDK

 Koordynator,  Pedagog

Uczniowie klasy trzeciej Technikum Żywienia
i Gospodarstwa Domowego

Pracownicy MDK

15

Konkurs z języka niemieckiego z zakresu leksyki słów dotyczących zdrowego żywienia i aktywności fizycznej

 

Marzec 2010

Uczniowie klas

z drugich

i trzecich LO, technikum Ekonomicznego

 i Technikum Logistycznego

 

Pedagog nauczyciele jezyka niemieckiego i angielskiego nauczyciele

16

 

Powiatowa i Wojewódzka Olimpiada Promocji Zdrowia

 

Marzec 2011

Młodzież klas gastronomicznych

i hotelarskich

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych, Opiekun Szkolnego Koła PCK

17.

„Anoreksja i bulimia” Omówienie typów zaburzeń odżywiania się. Poznanie sposobów wystrzegania się tych chorób- prezentacja multimedialna  dla mieszkańców Bursy Szkolnej

Kwiecień 2011

Uczniowie LO

i Technikum Ekonomicznego SP4 i Gimnazjum pedagodzy szkół z terenu Sanoka

 

koordynator

 

18

 

Spotkanie z przedstawicielami Fundacji Transplantacje Dar – życia połączone z edukacja żywieniową

Kwiecień

Uczniowie, nauczyciele i pracownicy szkoły

 

Pedagog Zespół Wychowawczy

19

 

 

 

 

 

Edukacja żywieniowa. Wpajanie dobrych  nawyków żywieniowych uczniom klas 1-3 w SP- zajęcia warsztatowe ( idziemy na majówkę

Maj 2011

 

SP nr 2 w Sanoku ( uczniowie klas 1-3, pracownicy szkoły , nauczyciele i rodzice)

 

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych Koordynator Pedagog szkolny

L p.

Zadanie

Termin

Adresaci

Osoba

odpowiedzialna

20

Omówienie zaburzeń odżywiania się i złych nawyków żywieniowych . Poznanie sposobów wystrzegania się chorób związanych z niewłaściwym sposobem odżywiania - prezentacja multimedialna dla rodziców

Maj 2011- cały rok szkolny

Rodzice uczniów Koło Gospodyń Wiejskich

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych wychowawcy

21

 

 

Sałatki – broszura podusmowujaca

Maj 2011

Środowisko lokalne społeczność szkolna

Nauczyciele przedmiotów gastronomicznych

20

Ewaluacja- opracowanie i przedstawienie sprawozdania z pracy w roku szkolnym 2010/2011

Maj 2011

Społeczność szkolna

Zespół zadaniowy

 

 Podstawowe pojęcia
Zdrowie - stan dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego, społecznego i duchowego, a nie tylko brak choroby lub niepełnosprawności.

Zachowania zdrowotne - postępowanie, działanie, które bezpośrednio lub pośrednio wpływa na zdrowie i samopoczucie człowieka: zachowania sprzyjające zdrowiu - prozdrowotne, pozytywne; zachowania zagrażające zdrowiu - antyzdrowotne, negatywne.

Styl życia - pojęcie bardzo szerokie, składają się nań zachowania zdrowotne, postawy, działania i ogólna filozofia życia. Zależy też od wielu czynników:
środowiska, norm społecznych i kulturowych, warunków, w których żyje człowiek i społeczność, do której (lub z którą się identyfikuje)
osobistych przekonań, wartości, umiejętności życia, ogólnej politycznej, ekonomicznej i organizacyjnej struktury społeczeństwa


Profilaktyka (prewencja, zapobieganie) - różnorodne działania, których celem jest zapobieganie chorobom i innym zaburzeniom oraz ich skutkom. Dzięki tym działaniom można chronić zdrowie, czyli utrzymywać go na tym samym poziomie.
pierwotna (pierwszorzędowa) - dotyczy ludzi zdrowych - całej populacji i jest to zapobieganie zachorowaniu, urazowi itd.
wtórna (drugorzędowa) - dotyczy osób ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zaburzenia lub choroby (lub z wczesnymi, odwracalnymi jeszcze objawami) - jest to zapobieganie dalszemu rozwojowi choroby
trzeciorzędowa - dotyczy ludzi chorych i niepełnosprawnych, jest to zapobieganie skutkom fizycznym i psychospołecznym choroby


Edukacja zdrowotna - proces, w którym ludzie uczą się dbać o zdrowie własne i społeczności, w której żyją. Edukacja do zdrowia dotyczy jednostek i obejmuje przekazywanie i nabywanie (zwiększanie) lub korektę:
*świadomości i rozumienia zdrowia
*wiedzy o zdrowiu
*postaw
*umiejętności